žنمونه گیری صحیح آزمایشگاهی از محیط وشناسایی عوامل موثر بر بروز اپیدمی عفونی
žتوجه کنید که:
.1حضور میکرو ارگانیسم در محیط به معنای توانایی ایجاد بیماری در انسان نیست!
.2در اکثریت موارد این انسان است که محیط را آلوده می کند و نه بالعکس !
.3نمونه گیری و کشت راندوم از نقاط استریل و غیر استریل و حتی پرسنل بدون وجود شواهد اپیدمیولوژیک ، تنها سبب اتلاف هزینه ونیرو وبدست آوردن اطلاعات غیرقابل تفسیرمیشودو فایده دیگری ندارد.
žهمانطور که می دانیم آلودگی محیط در بیمارستان به دو دسته تقسیم می شوند.
.1سطوح ساختمانی و مبلمان
.2سطوح وسایل و تجهیزات پزشکی
ž ضد عفونی کردن و تمیز کردن مرتب این سطوح توصیه می شود ولی مهم ترین عامل انتقال عفونت دستها می باشد بنابراین شستشوی مرتب دستها جزء اصول ابتدایی کنترل عفونت می باشد.
žتعداد ارگانیسمهای سطوح ارتباط مستقیم با عوامل زیر دارد
žتعداد افراد حاضر در محیط
žمیزان فعالیت افراد
žمیزان رطوبت
žوجود موادی که رشدمیکروبی را تسهیل می کنند
žتعداد ارگانیسمهای موجود در هوا و میزان تهویه
žتعداد موارد تماس با سطوح
žنوع سطوح و جهت آن (عمودی یا افقی)
žنکته
žکوکسیهای گرم مثبت مانند استافیلوککها و انتروککها نسبت به آب و هوای خشک مقاومند و در غبار سطوح تا مدتها زنده می مانند و می توانند از راه قطرات کوچک هوا Droplet) ) به بیمار منتقل شوند.
žباکتریهای گرم منفی در شرایط مرطوب و سطوح مر طوب بهتر باقی می مانند و از راه (Droplet)  بندرت منتقل می شوند.
žقارچها در شرایط و سطوح مرطوب و الیاف رشته ای پایدار می مانند و تکثیر می یابند.
žنمونه برداری از سطوح
žروش سواب
žروش غوطه ور کردن
žروش RODAC

(تماس دادن سطوح به صورت مستقیم با محیط کشت آگار)

žانواع محیط کشت
žمحیط کشت مایع
žمحیط کشت جامد(آگار)
žمحیطهای کشت انتخابی مایع با جامد
žبنابر این :
žبرای مطالعه میکروبیولوژیک در باره پرسنل یا محیط کشت بیمارستان گاهی کشت و نمونه گیری بصورت روتین توصیه می شود و گاهی انجام آن ممنوع است.
žمواردیکه مطالعات میکروبیولوژیک بصورت روتین توصیه می شوند:
qجهت مانیتورینگ عمل استریلیزاسیون شامل:
.1دستگاه استریل کننده با کمک بخار
.2دستگاه استریل کننده با اتیلن اکساید
.3دستگاه استریل کننده از طریق حرارت خشک
.4دستگاه استریل کننده به روش فلش
qنمونه گیری از شیر خشک نوزاد که در بیمارستان تهیه شده و سایر مواد غذایی و محصولات تهیه شده در بیمارستان که با خطر ویژه ای همراه می باشند.
qمانیتورینگ محلول دیالیز
qاجزاء خون که در سیستم باز تهیه می شود.
qتجهیزاتی که گندزدایی شده اند.
qکشت روتین از ارگانها ی بدن جهت پیوند (قرنیه ، استخوان ، کلیه ، کبد ، قلب ، پانکراس ، مغز استخوان)
žمواردیکه مطالعات بیولوژیک به صورت انتخابی توصیه می شود:
žمطالعه یا survey  جهت بررسی یک مسأله اختصاصی مربوط به عفونت  بیمار
žمطالعه یا survey  برای مقاصد و اهداف آموزشی
žمواردیکه مطالعات بیولوژیک توصیه نمی شوند:
žنمونه گیری و کشت از بیماران یا پرسنل بیمارستان به منظور مراقبت مگر بر اساس شواهد اپیدمیولوژیک
žکشت روتین از محصولاتی که بر چسب استریل دارند(آنژیوکت ، سرم ، سرنگ و...)
žکشت روتین از خون یا کشت راندوم از واحد های خون برای اطمینان از استریل بودن آنها
žمانیتورینگ روتین از فرآیند گند زدایی در مورد تجهیزات تنفسی
žکشت روتین از هوا(بجز در موارد خاص)
žمواردیکه مطالعات بیولوژیک توصیه نمی شوند:
žکشت روتین از مایع دیالیز صفاقی
žنمونه گیری روتین از وسایل تجارتی که برای مراقبت از بیمار بکار می روند.
žکشت روتین از شیر انسان که برای استفاده فوری نوزاد تهیه و نگهداری می شود.
žمانیتورینگ عمل استریلیزاسیون
žتمام  دستگاههای استریل کننده از هر نوع باید هفته ای یک بار مورد آزمایش قرار گیرد .
žاگر استریل کردن بدفعات کمتری انجام می شود در هر باری که عمل استریلیزاسیون  انجام میگیرد عمل نمونه برداری انجام شود.
žنکته مهم :

  هر بار که لوازم ایمپلنت درون دستگاه قرار می گیرد دستگاه باید مانیتور شود.

žمانیتورینگ شیر خشک و محصولات غذایی در بیمارستان
žاگر شیر خشک در آشپزخانه تهیه می شود کشت روتین هفتگی لازم است.
žبررسی باید شامل عوامل روده ای و گوارشی نظیر سالمونلا وشیگلا باشد.
žدر هر صورت رعایت شرایط بهداشتی  ضروری بوده و انجام کشت باید امری جانبی تلقی شود.
žنمونه برداری و کشت مایع دیالیز
žنمونه برداری حداقل ماهی یک بار
žنمونه برداری از آب سیستم بلافاصله  قبل از سیکل گند زدایی باشد.
žنمونه برداری از دستگاههای مختلف صورت گیرد.
žنمونه گیری از خون و فر آورده های خونی
žانجام کشت روتین توصیه نمی شود.

  امادر موارد ذیل باید انجام شود

žکشت خون در صورت تهیه در شرایط باز
žکشت خون در صورت واکنش های خونی
žکشت خون در بسته های مشکوک
žنمونه گیری و کشت از تجهیزات گند زدایی شده
žدر مورد تجهیزاتی نظیر سیستوسکوپ با توجه به میزان عفونت بیمارستانی و نظر کمیته کنترل عفونت بیمارستان
žدر مورد تجهیزات تنفسی در صورت ایجاد اپیدمی یا پاندمی
žنیازی به کشت روتین دستگاههای  تست عملکرد ریه نمی باشد.
žنیازی به کشت روتین مواد گند زدای مورد استفاده نمی باشد.
žنمونه گیری  و کشت از هوا
žنمونه گیری و کشت از هوا به طور روتین اندیکاسیون ندارد مگر در موارد زیر:
.1مانیتورینگ مداوم در محلهایی که در انجا مواد دارویی تهیه می شود.
.2اطاق عمل آن هم در موارد خاص
.3برای بررسی اپیزودهای مشکوک عفونی که راه انتقال آنها از طریق هوا است.

کشت روتین از هوا فقط در بیمارستانهایی که بیماران شدیداً ایمنوساپرس دارندتوصیه می شود(بویژه از نظر قارچ)

žنمونه گیری و کشت از کف زمین و سایر سطوح
žشواهدی وجود ندارد که آلودگی کف زمین یا میز کنار تخت بیمار (در هر حد و میزانی) ارتباط مستقیم با افزایش خطر اکتساب عفونت داشته باشد.
žاستانداردهای ارائه شده (برای قابل قبول بودن آلودگی کف زمین ) صرفاً جهت ارزیابی عمل نظافت می باشد.
žکشت نقاط غیر استریل (کف زمین ، دیوارها  و...) که ارتباط واضح و روشنی با همه گیری ندارند، باعث اتلاف هزینه وانرژی می شود و اطلاعات غیر قابل تفسیری در اختیار می گذارد.
žنمونه گیری از سطوح محیطی

سوآپ استریل رابا محیط استریل یا سالین استریل آغشته می کنیم واز سطح مورد نظر با حرکت چرخشی ویک طرفه سوآپ نمونه بر می داریم.

بهتر است این سطح اندازه مشخصی داشته  با شد  تا هنگام گزارش مقدار کلنی در واحد سطح گزارش شود.

تهیه نمونه وکشت راندوم از محیط یا پرسنل هم وقت گیر است وهم پر هزینه ولذا توصیه نمی شود.

žنمونه گیری و کشت از آب و یخ
žوجود بیش از 4 کلنی در آب و یخ بیمارستان غیر طبیعی است.
žانتقال لژیونلا در آب غیر طبیعی بوده و باید از دوش های آب گرم و مخازن نگهداری آب کشت بعمل آید.
žنکته:
žدر صورتیکه دارویی در بیمارستان ساحته یا ترکیب نمی شود ، نمونه گیری و کشت لازم نمی باشد.
žروشهای نمونه گیری و کشت از دستها و پوست در بیمارستان

آسانترین روش برای کشت از دستها این است که یک سواپ استریل را با سالین استریل یا محیط کشت مناسب برای میکرو ارگانیسمهای پوست مرطوب کرده وبعد ان را به کف دستها بمالیم.(سواب کردن کف دستها)

راه دیگر این است که کف دستها را به آرامی روی محیط کشت مناسبی فشار دهیم.

žهوا وانتقال عفونت
žپاتوژنهایی که احتمال انتقال آنها از طریق هوا زیاد می باشد شامل موارد زیر است.
.1ویروس اوریون
.2ویروس سرخجه
.3مایکوباکتریوم آتیپیکMAC
.4استافیلوکک طلاییS.A
žتوجه
žهوای بیمارستان بطور طبیعی مقدار کمی استاف طلایی دارد . ولی باید خاطر نشان کرد که در اکثریت موارد این خود انسان است که منشاء واگیری عفونت است نه محیط.
žکوکسیهای  گرم مثبت در اتاق عمل ، باسیلهای گرم مثبت در رختشویخانه ها و محل نگهداری زباله و باسیلهای گرم منفی در کریدورها بیشتر یافت می شوند.
žکلیات و نتیجه گیری
žاگر اپیدمی در کار نباشد:
.1نمونه گیری باید به حد اقل برسد.
.2نمونه گیری و آزمایشات جز در موارد ذکر شده نباید روتین شود.
.3برای امر مراقبت و نظارت  اپیدمیک بودن مسأله مد نظر باشد.
.4هزینه کشت وکنترل عفونت بر عهده بیمارستان است نه بیمار.

اگر منشا عفونت بیمارستانی محیط یا پرسنل باشد باید از پرسنل ومحیط یا دستگاهها نمونه تهیه شودوانجام این کشتها باید براساس اثبات عفونت باشد.

یعنی قبل ازاتمام مطالعات مقایسه ای اپیدمیولوژیک،

از محیط  و پرسنل نباید نمونه گرفته شود و بعد از انجام مطالعه نیز فقط از افراد و مواد مرتبط

(با عفونت) نمونه گرفته شود.

همچنین قبل از شروع نمونه گیری و کشت ، پرسنل کنترل عفونت باید با یک میکروبیولوژیست مشورت کنند.

نوشته شده توسط دانشجویان ارشد 89 در سه شنبه نهم آذر 1389 |